vervaardigd brengen we een bezoek naar de Scuola Edile voor een prachtige demonstratie van de leermeester van Orlando Lastrico, Romano Peppetto.


Scepsis Hij schept nog altijd uit de vrije hand, mano libera, zoals voorheen alle stukadoors in de stad dat deden. Nu is de 80-jarige Romano de laatst overgeblevene in de omgeving. Hij heeft veel bijzondere werken op zijn naam staan en doet vooral waar hij zin in heeft: boetseren met zijn zelf uitgevonden mortelsamenstelling. Daar zit naast zand en kalk ook tegellijmpoeder in. Met een olijke blik vertelt hij voor hij aan de slag gaat: “Dit piastrellite breekt nooit, ook niet als je er een hoofd van maakt. Het hecht direct door de lijm, en de mortel zelf kun je nog uren gebruiken.”


Gereedschap Oude technieken met nieuwe middelen dus. In een lijst gaat hij deze middag in drie uur tijd een ornament maken uit de vrije hand. Zijn gereed- schap bestaat uit een potlood, spijkertjes, lepel, paleerijzer en kwastje. En plastic handschoenen want de mortel is agressiever door de lijm. Er kan ook marmerpoeder bij en eigenlijk alles wat de maker op dat moment nodig denkt te hebben. Ademloos kijkt de Nederlandse delegatie toe hoe er in snelle bewegingen uit het blote hoofd en met de vrije hand een rozet binnen de lijst wordt getekend. Met een soort zelfgemaakte passer ont- staan cirkelvormen en Romano plukt wat happen mortel van het geheel om vingervlug guirlandes te boetseren. De ondergrond waarop het stucwerk straks moet stralen is gewoon van gips.


Voorschriften Terwijl de tovenaar zijn werk doet, vertelt Orlan- do iets over de achtergronden. “We hadden met dit recept in de jaren ’80 veel restauratiewerken moeiteloos kunnen verrichten, maar toen had Romano het nog niet uitgevonden. Nu mag het absoluut niet toegepast worden bij monumenten omdat de voorschriften verscherpt zijn: alleen met originele bestanddelen, dus zand en kalk en mogelijk marmerpoeder, mogen we vergane glorie weer doen herleven.”


Recepturen Terwijl Romano met steeds fluksere hand zijn kunstwerk voltooit, deelt Orlando wat receptu- ren met de Nederlandse afvaardiging. “Je moet durven spelen met je basismateriaal. Een beetje vocht erbij of juist wat marmerpoeder om het lobbig te krijgen. Ik maak een scagliola – marme-


Eigenwijs blijven de mensen altijd


rimitatie - sneller met gips dan met marmerpoe- der. Wil je vertragen dan doe je daar wat melk in, het zuur daarin stopt de binding. “


Namaaktravertin “Ik maak ook travertin na. Eerst zet je een laag kalk op, dan twee lagen kalk met zand en dan drie lagen met marmerpoeder erbij, dan ga je snijden en de vette kalk aanbrengen in de massa. Daar gooi je grof zout tegenaan met wat bruin pigment want het moet wel oud lijken. Dat zout verdwijnt uiteindelijk met water dat het oplost, zodat je gaatjes overhoudt op die plekken en dat lijkt op travertin. “ Orlando heeft op basis van alle ervaringen een speciale vergunning om belangrijke werken aan te pakken. “Ik blijf altijd dicht bij de bron van een gebouw dus haal ik zand van het strand en was het zout eruit voor een palazzo waar ooit met dat materiaal het stucwerk is gedaan. Nu mag dat of- ficieel niet meer, maar ach, nood breekt wet. Een echte restaurateur houdt zich aan zíjn regels om zo authentiek mogelijk werk te leveren.”


Natuursteen Kerken en ander cultuurgoed zijn dus de brood- winning en gelukkig valt er in Genua nog genoeg te restaureren. Orlando noemt zo even vijftien monumenten in de omgeving waar hij of de buitengevel dan wel de binnenzijde tot nieuwe glorie mocht brengen. “Maar eigenwijs blijven de mensen altijd. Op plekken waar optrekkend grondvocht en neer- slag een blijvende schade zullen toebrengen, adviseer ik tot een meter van de grond gewoon natuursteen. Het valt met onze technieken niet van het stucwerk te onderscheiden en het blijft goed. Maar dat kost dan weer net wat meer en met bloedend hart stuc ik die grondlinie dan toch maar. En ja hoor, een jaar later ziet het er niet uit en moeten we het afikken omdat er toch beter natuursteen kan komen.” De voormannen van het Gilde herkennen dit soort calamiteiten direct. Ook de verkeerde weersomstandigheden waarin toch dat werk geklaard moet worden, tegen alle regels in. Naast kennis en recepturen levert veel knikken en luisteren naar elkaar bij deze reis in elk geval verbroedering op.


MEBEST februari 2017 19


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48