Revival De laatste decennia wint kalk weer aan populari- teit, vooral bij restauraties. Ook bij dat soort werk ging vorige eeuw de voorkeur uit naar cementge- bonden materialen. Aanvankelijk leek dat goed te gaan, maar na verloop van tijd ontstonden er schades aan de herstelde delen. Dat komt doordat die gebouwen bewegen. De kalkmortels en -pleisters waarmee ze zijn gemetseld, gevoegd en gestukadoord, zijn taai, elastisch. Ze kunnen meebewegen met het gebouw zonder daar kapot van te gaan. Cement kan dat niet, en daardoor scheurt het.
Een ander punt is dat cement dampdicht is. Vocht dat in een muur zit, wordt er door opgesloten. Dat is schadelijk voor de afwerking en voor houten delen van het gebouw. Inmiddels is het besef doorgedrongen dat je moet werken met materialen die dampopen zijn en die minder hard zijn dan de ondergrond waar je ze op aanbrengt. Dat betekent dat gebouwen van voor de cement- tijd dus niet met cement gerestaureerd kunnen worden maar dat daar producten op basis van kalk voor nodig zijn. Dat klinkt simpel, maar dat is het niet.
Een grote variatie in hardheid, elasticiteit en dampopenheid
Hoewel het viaduct van de Hofpleinlijn met gewa- pend beton is gemaaktt, is er bij de restauratie een kalkmortel gebruikt. Kammen en tamponeren gaat nu eenmaal beter in een mortel die niet te snel hard wordt. En waar een harde afwerking op een zachte ondergrond gegarandeerd schades oplevert, is dat andersom niet het geval. foto: Jan Willem Kommer)
Jaap Poortvliet: restauratiestukadoor, meesterstukadoor, mede-oprichter van het Neerlandsch Stucgilde en docent van de opleiding Restauratiestukadoor. “Muren werden vroeger gemetseld met kalkmortels. Som- mige muren waren zo dik dat er geen koolzuur in de kern van de muur kon komen zodat het vele jaren duurde voor de kalk daar uitgehard was. Zulke muren konden daardoor flink scheef gaan staan maar de mortels en de pleisters scheurden niet.”
“Er zijn heel veel soorten kalk, en elke soort heeft zijn eigen eigenschapen. Zo gebruik ik voor het modelleren een houtge- brande luchtkalk van 2 jaar oud. Dat meng ik met gips Molda 3. Ideaal als je ergens een blaadje of een krul aan moet maken want hij begint al na 20 seconden langzaam af te binden en je kunt er vervolgens steeds meer model in maken. Toen ik het met een andere kalk en dezelfde gips probeerde, stond ik een half uur te wachten voor het een beetje stijf werd.”
“Kalk heeft een heel hoog Blainegetal; dat is het oppervlak van de korrels per kilo materiaal. Een kilo bevat wel 10.000 tot 40.000 m2
. Dat geeft aan dat kalk zeer fijn is. Dat verklaart
weer de hoge glansgraad van Venetiaanse pleisters. Die zijn immers gemaakt op basis van kalk.”
“Het verhaal gaat dat kalk oud moet zijn. Volgens Italiaanse kenners die ik daar naar heb gevraagd is dat nonsens. Ze zeg- gen dat luchtkalk zich nog tot 1 of 2 jaar nadat het geblust is verder ontwikkelt maar dat er daarna niets meer mee gebeurt en dus ook niet meer beter wordt.”
MEBEST februari 2016 29
Page 1 |
Page 2 |
Page 3 |
Page 4 |
Page 5 |
Page 6 |
Page 7 |
Page 8 |
Page 9 |
Page 10 |
Page 11 |
Page 12 |
Page 13 |
Page 14 |
Page 15 |
Page 16 |
Page 17 |
Page 18 |
Page 19 |
Page 20 |
Page 21 |
Page 22 |
Page 23 |
Page 24 |
Page 25 |
Page 26 |
Page 27 |
Page 28 |
Page 29 |
Page 30 |
Page 31 |
Page 32 |
Page 33 |
Page 34 |
Page 35 |
Page 36 |
Page 37 |
Page 38 |
Page 39 |
Page 40 |
Page 41 |
Page 42 |
Page 43 |
Page 44 |
Page 45 |
Page 46 |
Page 47 |
Page 48
