This page contains a Flash digital edition of a book.
Stelling: zelfstandigheid van effi ciëntieverbetering


SJORS OVERMAN


proefschrift over de effecten van het verzelfstandigen van publieke diensten in internationaal vergelijkend perspectief.


Universitair Docent Sjors Overman schreef een PRO Tekst: Edith Andriesse


“In de jaren ’90 is wereldwijd een groot aantal publieke diensten op afstand gezet van de overheid. Zo werd ook de NS – destijds uitvoer- der van de huidige taken van ProRail – een zelfstandig bedrijf dat commer- cieel moest gaan werken, moge- lijk met een volledige privatisering in het vooruitzicht. Verzelfstandiging en privatisering zouden de publieke dienstverlening effi ciënter maken en dienstverlening dichter bij de burger laten komen. Maar over het algemeen heeft verzelfstandiging niet de ge- hoopte effecten.”


“Verzelfstandiging heeft in veel landen geleid tot versnippering van dienstverle- ning in de publieke sector, maar niet tot aantoonbare efficiëntieverbeteringen. Mijn onderzoek naar de publieke sec- tor van 20 Europese landen geeft juist aanwijzingen dat veel verzelfstandiging in het algemeen is geassocieerd met


14 Nr.6 - 2016 OTAR


een minder efficiënte publieke sector. Daarnaast is ook uitvoering ‘dichter bij de burger’ niet synoniem met een bete- re uitvoering. De tevredenheid van bur- gers over diensten van verzelfstandigde organisaties is niet hoger dan over de diensten die door de ministeries worden geleverd.”


“Uit mijn onderzoek blijkt dat verzelf- standigde organisaties daarentegen wel kunnen worden gebruikt als zondebok. Dat blijkt ook wel in het treinvervoer. Er moet heel veel gebeuren voordat de mi- nister of staatssecretaris verantwoor- delijkheid neemt voor gebeurtenissen op het spoor. Bij klachten over vertra- gingen vanwege bevroren wissels, uit- gelopen onderhoud of seinstoringen wordt steevast met de vinger naar Pro- Rail gewezen. Daarmee zitten bewinds- personen op veilige afstand en ontlopen ze de blaam voor problemen in hun be- leidsportefeuille. Pas als het volgens de Kamer echt uit de hand loopt, zoals bij de aanschaf van de Fyra-treinen, wordt de staatssecretaris verantwoordelijk ge- houden.”


“Tegelijkertijd wordt het werk van de uit- voerders ook niet vergemakkelijkt door de bemoeizucht van de Kamer. Sommi- ge Kamerleden lijken bij winterweer zelf hun veiligheidshelm uit de kast te willen halen om de wissels te gaan ontdooi- en.”


“Een andere erfenis van vroeger beleid is de privaatrechtelijke rechtsvorm van ProRail en NS. ProRail is een BV, met de Nederlandse staat als aandeelhou- der. Ik vind het gebruik van privaatrech- telijke rechtsvormen door de overheid onwenselijk. Het publiekrecht bestaat om de overheid de samenleving op een goede manier te laten besturen. Het pu- bliekrecht is vaak fl exibeler, maar geeft ook minder bescherming tegen mogelijk machtsmisbruik door de overheid. Vaak was de vorming van een BV een opstap naar privatisering. Maar nu duidelijk is dat die privatisering er niet zo snel zal komen, is het enige nut van de huidige rechtsvorm in feite ontkracht.”


“Tot slot heeft verzelfstandiging ook op de werkvloer regelmatig negatieve ef- fecten. Uit mijn onderzoek bleek dat personeel na een verzelfstandiging on- tevredener wordt met de organisatie waarvoor ze werken. Ook wordt de bu- reaucratische regeldruk door het perso- neel van verzelfstandigde organisaties gemiddeld zo’n 10 procent hoger erva- ren dan in de kernministeries. De wens van het huidige kabinet om ProRail te centraliseren is dus niet per se onver- standig en leidt in ieder geval weer tot een heldere verantwoordelijkheidsver- deling.”


“ProRail omvormen tot een overheids- dienst is een goed plan.”


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40