This page contains a Flash digital edition of a book.
MUG MAGAZINE JANUARI 2015 ACHTERGROND 9


Vrijwilligerswerk leidt te vaak niet tot een betaalde baan


Verplicht vrijwilligerswerk dat niet tot betaald werk leidt, mag niet tot een leger van onbetaalde werkkrachten leiden, waarschuwt socioloog Dr. Thomas Kampen, die vorige maand aan de UvA promoveerde. Hoogste tijd om vrijwilligerswerk op te waarderen, want dat mensen er wel veel aan hebben staat vast. Tekst Arnoud van Soest Beeld Erik Veld


Socioloog Thomas Kampen wilde we- ten of vrijwilligerswerk mensen met een uitkering aan betaald werk helpt en wat dat vrijwilligerswerk voor hen betekent. Hij volgde drie jaar lang 66 bijstandsont- vangers, onder meer in Amsterdam. Zijn bevindingen zorgden eind vorig jaar voor enige ophef. In plaats van meer kans op werk lijkt een vrijwilligersbaan de kans op een betaald baan juist te verklijnen, on- danks alle vaardigheden en ervaring die je ermee opdoet. Kampen: “Met de invoering van de Wet Werk en Bijstand (WWB) in 2004 draaide het idee over vrijwilligerswerk 180 gra- den. Voor die tijd mocht je geen vrijwilli- gerswerk doen want dat hield je maar van betaald werk af, maar na 2004 werd je juist aangemoedigd om vrijwilligerswerk aan te nemen. Dat zou je kans op betaald werk vergroten.” Dat idee blijkt niet te kloppen. Bijstands- ontvangers krijgen wel ‘hoop’ op betaald werk, door de vaardigheden die ze in het vrijwilligerswerk opdoen en het netwerk dat ze opbouwen. Maar op het moment dat ze de stap naar betaald werk willen zetten krijgen ze vaak te weinig steun, waardoor die hoop weer inzakt. De sociale dienst denkt dat ze onder de pannen zijn en zet zich minder in om ze aan betaald werk te helpen. En de orga- nisatie waar de vrijwilliger werkt, heeft er geen belang bij om hem aan betaald werk te helpen. “Mensen worden tot vrijwilligerswerk ver- leid met het perspectief op betaald werk. Lukt dat niet, dan slaan ze als het ware hun kamp op in hun vrijwilligerswerk. Ze gaan zich aan de rust hechten, die een vrijwilligersplek biedt. Want omdat ze niet betaald worden kunnen ze in hun eigen tempo werken, durven fouten te





Wat ontbreekt, is dat er met mensen meegekeken wordt naar wat ze zélf aan dat vrijwilligerswerk hebben


maken en durven taken te weigeren waar ze erg tegenop zien.” Kampen zag meer ideeën over vrijwilli- gerswerk bevestigd, waardoor vrijwilligers vaak blij zijn met wat ze doen. Ze merken dat ze een verschil in het leven van men- sen kunnen maken. “Ik sprak een man die heftruckchauffeur was geweest. Dat is op zich nuttig werk maar hij voelde zich veel nutti- ger in zijn vrijwilligersbaan als assistent bij zwemles aan verstandelijk beperkte mensen.” Kortom, vrijwilligerswerk biedt veel voordelen maar als het een opstapje naar betaald werk moet zijn, dan moet er toch wel iets meer gebeuren. “Wat ontbreekt, is dat er met mensen meegekeken wordt naar wat zij zélf aan dat vrijwilligerswerk hebben. Van mensen die vrijwilligers- werk doen, kun je niet verwachten dat ze hun persoonlijke belang voortdurend in het oog houden. Vrijwilligerswerk dient doorgaans een maatschappelijk belang. Als je een kinderboerderij opknapt, ben je niet de hele tijd bezig met de vraag: hoe gaat mij dit aan betaald werk helpen?” Daar zou DWI duide- lijke afspraken





over moeten maken, vindt Kampen. “Je moet met mensen meekijken welk vrijwil- ligerswerk ze dichter bij de arbeidsmarkt brengt, en daar ook een termijn aan verbinden. Vervolgens moet je hen actief naar betaald werk bemiddelen.” Volgens de onderzoeker mankeert er ook het nodige aan de waardering van vrijwil- ligerswerk door werkgevers. De ervaring die vrijwilligerswerk kan opleveren en het netwerk dat je opbouwt zouden bij een sollicitatie zwaarder moeten wegen.


Iets terug doen is mooi, maar wanneer heb je je uitkering betaald? En wanneer wordt het werken zonder loon?


“Een vrijwilligersbaan op je cv is net zo’n goede indicatie dat je klaar bent voor de arbeidsmarkt als wanneer je een paar reïntegratietrajecten hebt afgerond.” Er is alle reden om vrijwilligerswerk serieus te nemen, vindt Kampen. Hij sprak een bijstandsontvanger die al tien vrijwilligersbanen had afgewerkt, zonder dat het hem betaald werk had opgeleverd. “Vrijwilligersorganisaties, die ook betaalde krachten hebben, beloven: je kunt bij ons vrijwilligerswerk doen en wellicht leidt dat tot betaald werk. Maar dan moet er wel iemand zijn die op een gegeven mo- ment zegt: deze persoon heeft al zoveel vrijwilligers- werk gedaan,


hij is nu echt aan betaald werk toe. DWI mag daar wel wat meer mee doen.” Ook vindt Kampen dat je paal en perk moet stellen aan het idee dat mensen iets terug moeten doen voor hun uitkering. “Iets terug doen is mooi maar wanneer heb je je uitkering betaald? En wanneer wordt het gewoon werken onder het mi- nimumloon? Je kunt er ook voor kiezen om vrijwilligerswerk van dertig uur in de week na anderhalf jaar om te zetten in een betaalde baan, zo nodig door de over- heid gefinancierd. De overheid heeft altijd een taak gehad in het scheppen van werk, dus het is niet raar om er op die manier over na te denken.” Het idee van perspectiefbanen van wet- houder Werk en Inkomen, Arjan Vlie- genthart (SP), lijkt hem dan ook zo gek nog niet. “Perspectief op betaald werk bieden, dat is precies waar al die mensen die ik voor het onderzoek heb gesproken behoefte aan hebben. Vrijwilligerswerk moet ergens toe leiden.” Op de tegenwerping dat perspectiefbanen geld kosten en dat nog onduidelijk is hoe- veel geld de gemeente daarin kan steken, zegt hij: “Dat is een kwestie van prioritei- ten stellen. Als de overheid het belangrijk vindt dat iedereen actief is, dan is het ook waard om daarin te investeren.”


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36