This page contains a Flash digital edition of a book.
26 Newyddion Gwyl y Cynhaeaf yn Aberteifi


englynion digri ymhlith goreuron ein llenyddiaeth. Cyfrannodd golofn i’r cylchgrawn Golwg am dros ddeunaw mlynedd, gyda cherdd wythnosol am faterion y dydd. Daeth Dic Jones yn adnabyddus y tro


cyntaf pan enillodd gadair Eisteddfod yr Urdd bum gwaith yn olynol yn ystod yr 1950au. Yn wahanol i nifer sy’n ennill cadair Eisteddfod yr Urdd, ni ddiflannodd Jones o’r golwg; yn hytrach cyhoeddodd ei gyfrol cyntaf, “Agor Grwn” ym 1960 Enillodd Gadair yr Eisteddfod


Genedlaethol yn 1966 yn Aberafan gyda’i awdl Cynhaeaf. Pan enillodd Dic Jones y Gadair yn


Eisteddfod Genedlaethol ym 1966 cafodd ei ganmol fel meistr y mesuryddion traddodiadol y mae eu hoffi nad oedd wedi cael ei weld ers y cyfnod canoloesol. Erbyn hyn a olygid ysgrifennodd gynghanedd - y system gymhleth o metrics, cyfrif sillafau a rhigwm fel y gallai gael ei gymharu â beirdd fel Dafydd ap Gwilym, yn gyfoes o Chaucer, y mae eu gwaith yn un o brif ogoniannau llenyddiaeth Gymraeg. Roedd Cynhaeaf ganmol gan un


HANNER can mlynedd


ers enillodd Dic Jones y Gadair Genedlaethol gyda’i awdl eiconig ‘Cynhaeaf’, dathliad yw’r ŵyl o’r pethau hynny oedd yn annwyl gan Dic yr Hendre : llenyddiaeth Gymraeg, straeon, crefft, cerddoriaeth ac amser da!


Yn ystod tridiau’r ŵyl bydd gweithdai


amrywiol i blant, sesiynau gan awduron adnabyddus, digon o gerddoriaeth a chanu, ynghyd ag arddangosfa gelf– heb sôn am gyflwyniad unigryw o’r awdl enwog. Bydd yr ŵyl wythnos o hyd yn dathlu


bywyd Dic Jones. Bydd yn digwydd yn ac o amgylch tref Aberteifi. Mae’r trefnwyr yn ceisio dod cantorion a oedd yn aelodau o Gôr Eisteddfod o 1976 a bydd perfformiadau o gerddoriaeth a barddoniaeth trwy gydol yr wythnos. Ganwyd Dic Jones yn Nhre’r-ddôl


yng ngogledd Ceredigion, a threuliodd ran helaeth o’i oes yng ngodre Ceredigion, yn ffermio’r Hendre, Blaenannerch, 5 milltir i’r gogledd o Aberteifi. Roedd nid yn unig yn fardd dwys,


athronyddol (“Ei dawn i wylo yw gwerth dynoliaeth”) ond roedd ganddo hefyd hiwmor arbennig ac iach, ac roedd ei


o’r tri beirniad, Thomas Parry, y llymaf o feirniaid, am ei grefftwaith penigamp a delweddau cyfoethog a dynnwyd o’r bardd arsylwi ar y byd naturiol a phasio y tymhorau. Pan ddaeth Dic Jones i gyhoeddi ei ail gyfrol o gerddi dair blynedd yn ddiweddarach, roedd yn naturiol y dylai gymryd y teitl ei gerdd godidog, “Caneuon Cynhaeaf” ( “caneuon Cynhaeaf”). Mae ei henw da fel Prifardd, neu Prifardd, yn awr ei wneud ac y cymerodd ei le ymhlith y beirdd mwyaf medrus ei ddydd. Meddai Dic Jones: “Yr wyf yn


ffermio am fara a menyn; Rwy’n ysgrifennu ar gyfer rhai jam arno.” I swydd Archdderwydd, y penodwyd ef yn 2007. Bu fawr Dic Jones yn 2009. Cynhelir yr ŵyl o 28 Medi - 1 Hydref.


FE FYDD mis o ddigwyddiadau’n


cael eu cynnal i gofio am un o Gymry mwya’ amryddawn yr ugeinfed ganrif, union gan mlynedd ar ôl ei eni. Roedd D. Jacob Davies yn weinidog Undodaidd, yn fardd, yn golofnydd papur newydd i’r Cymro am chwarter canrif, yn olygydd, yn awdur llyfrau, yn wleidydd, yn emynydd ac, ar ben hynny, yn un o ddiddanwyr mwya’ poblogaidd y wlad. Mae’r cyfan y dod ynghyd mewn


mis o Suliau o’r enw ‘Jacob – Cofio’r Cant’ pan fydd capeli Undodaidd y Smotyn Du yng Ngheredigion a Chymry adnabyddus o bob cornel o’r wlad yn dod at ei gilydd i gofio cyfraniad y dyn bychan mawr o ardal Llandysul. Fe fydd y cyn-Archdderwydd T. James Jones – Jim Parc Nest – yn gwneud cyflwyniad i gofio am Jacob a chriw o ddiddanwyr amlwg heddiw – Tudur Dylan Jones, Bethan Gwanas, Karen Owen ac Euros Lewis – yn ail-greu fersiwn o’r rhaglen radio Penigamp a ddaeth â Jacob Davies i aelwydydd ledled y wlad. Un o’r digwyddiadau mwya’


cofiadwy fydd atgyfodi Côr y Fflam, y parti o bobol ifanc o gapeli’r Undodiaid a fu’n cynnal nosweithiau a gwasanaethau trwy Gymru a thu hwnt yn y 60au a’r 70au gan ganu geiriau yr oedd Jacob Davies wedi eu cyfansoddi ar ganeuon pop y dydd. Mae helfa ar droed i ddod o hyd i’r holl aelodau er mwyn yr aduniad mewn Cymanfa Codi Hwyl ddiwedd mis Medi. Ac, fe fydd y cyfarfod hwnnw, fel holl waith a bywyd Jacob Davies, yn gyfuniad o ddiddanwch a dwyster mawr. Jacob Davies oedd yn gyfrifol am gyfansoddi anthem mudiad Merched y


o bobl ifanc o bob cwr o Gymru yn dod i gampws y Brifysgol i gael eu meithrin i fod yn hyfforddwyr yng nghlybiau chwaraeon yr Urdd. Am y tro cyntaf erioed, bydd


penwythnos hyfforddi arbennig i bobl ifanc 16 – 18 oed yn cael ei gynnal ar y cyd gan Adran Chwaraeon Urdd Gobaith Cymru a Phrifysgol Aberystwyth. Ar ddiwedd y penwythnos, bydd y


criw wedi ennill amryw o gymwysterau chwaraeon fydd yn eu galluogi i gynorthwyo a rhedeg sesiynau. Byddan nhw hefyd wedi dod i adnabod y staff ch waraeon lleol, all gynnig sesiynau iddynt yn eu hardaloedd nhw. Dyma’r weithgaredd diweddaraf i


ddeillio o bartneriaeth newydd rhwng Prifysgol Aberystwyth ac Adran Chwaraeon yr Urdd i gynnig cyfleodd newydd ac i hyrwyddo chwaraeon trwy gyfrwng y Gymraeg. Dywedodd Dewi Phillips,


Swyddog Cyswllt Ysgolion a Cholegau Prifysgol Aberystwyth: “Mae Prifysgol Aberystwyth yn falch iawn o fod yn brif bartner i Adran Chwaraeon yr Urdd ac rydyn ni’n edrych ymlaen at groesawu myfyrwyr ar draws y wlad i ymuno a ni yma yn y Brifysgol am benwythnos i gwblhau amryw o gymwysterau chwaraeon fydd yn help mawr yn eu gyrfaoedd a’u dyfodol.” “Mae’r cyfleoedd sy’n cael eu cynnig


gan Adran Chwaraeon yr Urdd i bobl ifanc y genedl yn werthfawr iawn ac


THE HERALD FRIDAY SEPTEMBER 02 2016


Follow us on Twitter @ceredigherald


Atgoffa Cymru o gyfraniad anferth Undodwr o Geredigion


Wawr, adeg ei sefydlu yn 1967. Fe ddaw’r cyfan i ben gyda


gwasanaeth arbennig yng nghwmni Llywydd Undodiaid gwledydd Prydain. Jacob Davies oedd y Cymro cynta’ i ddal y swydd honno ym mlwyddyn ei farwolaeth, yn 1974. “Mae’r cof am Jacon Davies yn


annwyl iawn o hyd yn y Smotyn Du,” meddai Llywydd Undodiaid Deheudir Cymru, Nans Davies. “Fe fydd y digwyddiadau hyn yn help i atgoffa Cymru gyfan o’i gyfraniad mawr.” JACOB – COFIO’R CANT


Y digwyddiadau – yn y capeli oedd


dan ofal Jacob Davies • 4 Medi, Capel Alltbylaca, 7.30pm – Penigamp, gyda Tudur Dylan Jones, Bethan Gwanas, Karen Owen, Euros Lewis a Dylan Iorwerth.


• 11 Medi, Capel y Bryn, Cwrtnewydd, 7.30pm – ‘Dyddiadur Tramp‘ dan ofal y Parch Cen Llwyd.


• 18 Medi, Capel y Cwm, Cwmsychbant, 1.30pm – Cofio Jacob yng nghwmni Jim Parc Nest.


• 25 Medi, Capel Pantydefaid, 7.30 pm – Cymanfa Codi Hwyl gyda Chôr y Fflam ac eraill


• 2 Hydref, Capel y Fadfa, Talgarreg, 1.30pm – Cyrddau Cymdeithas Undodiaid Deheudir Cymru – gyda chyflwyniad o eiriau’r Parch J. Eric Jones, Aberdâr.


Rhagor o wybodaeth: Megan Jones – meganjones@advantagemail.co.uk.


Penwythnos Chwaraeon i bobl ifanc RHWNG 2-4 Medi 2016, bydd 100


mae nifer fawr o’n myfyrwyr presennol wedi elwa dros y blynyddoedd oherwydd hyn. Mae’r penwythnos hefyd yn rhoi cyfle i fyfyrwyr gael blas ar yr adnoddau chwaraeon heb eu hail sydd gennym yma yn y Brifysgol. Mae rhywbeth i bawb, gan gynnwys cae 3D â llifoleuadau, pwll nofio a sawna, campfa a champfa pwysau rhydd, ystafell sbinio, ystafell ddawns, wal ddringo, a thros 50 erw o feysydd chwarae a mwy.” Dywedodd Gary Lewis,


Cyfarwyddwr Chwaraeon yr Urdd, “Rydym yn hynod falch fod ein partneriaeth gyda Phrifysgol Aberystwyth wedi galluogi i ni gynnig y penwythnos hwn i bobl ifanc. Er mwyn i’n clybiau cymunedol ffynnu, mae’n rhaid recriwtio pobl ifanc yn gyson i gynorthwyo yn ein clybiau. Rydym yn hollol ddibynnol ar y criw ifanc, brwdfrydig hyn os am weld ein clybiau yn mynd o nerth i nerth. “Mae hefyd yn gyfle i ni roi gwybod


i bobl ifanc sydd â diddordeb mewn bod yn arweinydd chwaraeon am ein cynllun prentisiaid. Bydd gennym 15 prentis newydd yn cychwyn nawr ym mis Medi, gyda phump yn aros am eu hail flwyddyn.” Lansiwyd y bartneriaeth rhwng


Chwaraeon yr Urdd a Phrifysgol Aberystwyth ym mis Ionawr 2016 ac mae hefyd yn cynnwys cyfraniad ariannol gan y Brifysgol i noddi gwisg staff yr adran, cefnogi a datblygu mentrau cymunedol newydd a swyddfa i swyddogion chwaraeon newydd.


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56