This page contains a Flash digital edition of a book.
2


SİNOP TARİHİNDEN BİR YAPRAK Yazan: Dr.Ahmet Cengiz Sinop Valisi


Gerze nahiyesinde olmak üzere) 2 hükümet konağı, 1 kışla, 1 karakolhane, 1 depo, 1 hastahane, 1 hapishane-i umûmî, bir kale, 2 telgrafhane, 7907


Sinop kasabasında evvelki sene bir sivil lisenin ve geçen sene bir umumi hapishane ile garipler ve firengi hastaları için bir hastanenin inşaatına başlanmış, başka yerlerde başlanan benzer binaların inşaatı bittiği halde Sinop için önemli olan bu binalardan hiç birinin inşaatı, bitme noktasına gelmemiştir.


Güçlü bir arşiv sistemi olan Osmanlı, 19. Yüzyılın sonlarında ülkedeki her vilayet için “salname” denen yıllıklar hazırlamıştır. Bu belgelerde tarihi çok eskilere dayanan ve önemli bir yerleşim yeri olan Sinop da vardır. Aşağıda, 1889 yılında bastırılan bir salnamenin Sinop şehri ile ilgili olan bölümünün, önce Osmanlıcası sonra günümüz Türkçesi verilmiştir.


SİNOP’A DAİR MALUMAT Merkez-i liva olan Sinop kasabası, Kastamonu’nun canib-i şimal-i şarkîsinde ve 36 saat mesafede, sahil-i bahr-i siyahda bir şeb’e cezire üzerinde kâindir. Meşhur olduğu üzere Sinop limanı, her türlü sefâin-i cesîme barınabilecek surette vâsi’ ve mahfûz ve kasabanın etrafı kısmen kale ve sur ve icap eden bazı mevâkii istihkâmât ile muhattır. Sinop kazası şarken bahr-i siyah ve Canik sancağı ve garben kezalik deniz ve İstefan ve cenuben Boyabat kazaları hudutları ile mahdut olup şimal ciheti dahi deniz ve mevakii ve havası pek latiftir. Sinop kazası nevahi-i mülhâkâtıyla beraber 8 mahalle, 42 karyeden müteşekkil olup, (biri Sinop’ta diğeri


hane, 690 dükkân, 20 mağaza, 12 han, 5 hamam, 84 kahvehane, 1 debbağhane, 2 kıraathane, 4’ü harap olmak üzere 57 cami ve mescid-i şerif, 8 tekke ve zaviye, 3 medrese, 1 kütüphane, 45 çeşme, 2 mekteb-i rüşdî (biri Sinop’ta diğeri Gerze’dedir), 5 mekteb-i ibtidai, 25 sıbyan mektebi (ikisi rum etfaline mahsustur), 2 kargir 14 ahşap köprü, 10 bezirhane, 101 su değirmeni, 15 su hızarı, 15 rum kilisesi, 2 salhane, 1 pirinç dengi, 7 misafirîn için köy odaları, 30 fırın, tahminen 209584 dönüm araziyi havidir. Sâdât-ı kiramdan Seyyit İbrahim Bilal Hazretleri kasaba-i mezbûrede defn-i hâk ıtır nâk olduğundan müşêrun ileyh hazretlerinin muhtac-ı tamir olan türbe-i münîfesi ile cami-i şerifi keramet efza- yı sünûh ve südûr buyurulan irade-i mülhemiyet ifade-i hazret-i hilafetpenâhi mucib-i âlîsince masârif-i inşaiyesi hazine-i şahânîden tesviye olunarak geçen sene mükemmelen tamir ve ihya ve pek güzel bir surette tefriş ve tezyin olunmuştur. Kasabanın derun ve birununda sair bazı eizze-i kiram ve Âl-i Selçuktan “Sultan Hatun”, “İbrahim Adil” ve “İsfendiyar” ve “Selamettin” ve “Arif” beyler medfundur.


Kasaba-i mezbûrede kuyumculuk sanatı vilayet dâhilinde sair mahallerden daha müterakki olup hatta oradaki kuyumculardan biri mukaddema Avrupa sanayi sergilerinden birine gönderdiği telkari fincan zarfları ile sair bazı gümüş evanîden dolayı madalya dahi almıştır. Sinop’ta cevizden sedefli sigara kutuları vesaire dahi imal olunur.


MAHSULÂT-I ARZIYYE Sinop’un kurra-i mülhakasında tütün, hınta, şair, darı, mısır ve sair enva-ı fevâkihe ve sebze husule gelir. Kurra-i mezkûrede tersane-i amire ile tüccarın işlerine yarar kebir meşe ve çam ve sair eşcarı müştemil ormanlar vardır.


TESİSAT-I CEDÎDE Sinop kasabasında evvelki sene bir mekteb-i idadi–i mülkî ve geçen sene bir hapishane-i umumi ile gureba ve firengi malûlîni için bir de hastane inşasına mübâşeret ettirilmiş ve sair mahallerde başlattırılan bu misüllü ebniye, biavnihi taala hitampezir olmuş ise de Sinopça bu mühim binalardan hiç birinin inşaatı nasılsa henüz hadd-i hitama tekarrub edememiştir. Gerek mekteb-i idadi ve gerek hastanenin letafet mevkileriyle mukarrer olan derece-i vüsat ve intizamları sahihan sitayişe şayan olmakla beraber bir seneden beri ancak temelleri inşaatı itmam edebilmiş olan mezkûr hapishane dahi (hapishane-i umumi) denmeye bi hakkın ibraz-ı liyakat için iktiza eden evsafı haiz, yani fevkani, tahtani ve beheri 34’den 40 kişi kadar mahpus istiabına kâfi 16 koğuş ve 5 gardiyan ve 3 sanayi ve 1 müdür odalarıyla müslim ve gayr-i müslim için mescit ve mabetleri ve hastane ve depoyu ve mahfuziyet ve mazbutiyetle beraber mahpusînin sıhhat ve refahiyetlerini mucip olacak esbap ve vesaili mükemmelen câmi olacaktır. Na tamam olan mezkûr binaların bu sene behemahal hüsn-i itmamı zımnında ilkbaharın hululiyle beraber vilayetçe tedabir ve teşebbüsât-ı mahsusaya ibtidar olunmak şimdiden mukarrer bulunmasına göre inşaallahü taala saye-i maalvaye-i hazret-i şehr-i yaride Sinop’un badema istidadiyle mütenasip terakkiyata mazhar olacağı kaviyyen mem’uldür.


SİNOP’A DAİR BİLGİLER (GÜNCEL ÇEVİRİSİ) Sancak merkezi olan Sinop Kasabası, Kastamonu’nun Kuzey Doğu tarafında ve 36 saat uzaklıkta, Karadeniz


DR. AHMET CENGİZ


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24