This page contains a Flash digital edition of a book.
Y Gem Ugain Pelawd ar s4C gan Alun Wyn Bevan


O’r bore Nadolig hwnnw y derbyniais fat a phêl gan Sion Corn, chwarae criced ar y lefel ucha’ oedd y freud- dwyd. Ro’n ni’n byw o fewn bachiad i’r ca’ criced ym Mrynaman a’r bwriad oedd ceisio efelychu hoelion wyth tîm y pentre’. I rai yn y pumdegau, gyrru trên o Abertawe i Paddington oedd y dymuniad, ond roedd ambell un yn ysu am gael chware criced i Forgannwg!


Yn sicr ddigon, y nawdegau a dechrau’r mileniwm presennol oedd cyfnod y champagne a’r caviar i dîm criced Morgannwg. Fel y canodd, Mary Hopkin, y gantores o Bontardawe, “Those were the days.” Roedd y tyrfaoedd yn tyrru i gefnogi tîmau llwyddiannus Morris, Maynard, James a Croft yn sgîl y batio anturus, y bowlio tynn a’r maesu gwefreiddiol. Roedd Robert Croft, a fu’n rhan o dîm sylwebu S4C yn ystod darllediadau’r haf, yn aelod allweddol o’r garfan naill ai’n cipio wicedi a gorfodi’r batiwr i feddwl yn ddwys, neu’n sgorio’n rhwydd a chyflym pan oedd angen. Roedd e’n lond corff o egni, ac yn ymfalchio yn ei fro a’i Gymreictod. Datblygwyd perthynas â’r ffans a meiddiaf ddweud yn gwbl agored fod y cymdeithasu braf yn gymorth mawr ac yn ffactor yn eu llwyd- diant.


Rhaid cyfadde’ fod criced, oddiar i WG Grace gydio yn ei fat yn Oes Fictoria, yn cynhyrfu rhai a diflasu eraill. Mae’r gêm yn gallu bod yn araf a difflach – yn aml mae dau dîm yn cystadlu am bump diwrnod a neb yn ennill! Roedd criced yn cael ei gyplysu â physgota a croquet – fawr ddim yn digwydd! A mae’r rheolau mor gymhleth. Triwch eu hegluro i Americanwyr. “Mae’r batwyr sy mewn yn mynd mas, a phan mae un mas mae e’n dod nôl mewn a’r dyn nesa’ yn mynd mewn tan ei fod e mas. Ac ambell waith ma’ ’na rhai mewn ond dy’n nhw ddim mas…..”


Yn y chwedegau newidiwyd rhywfaint ar y rheolau er mwyn cwblhau’r chwarae mewn diwrnod. O ganlyniad gwelwyd cynnydd aruthrol yn niferoedd y gwylwyr ar y caeau ac ar deledu. Roedd y BBC ac eraill yn effro i botensial y gamp; y nod bellach oedd sgorio’n gyflym gan fod gornestau cyfartal yn rhan o hanes. Er bod yna ddiddordeb yn y gêm draddodiadol pump diwrnod, denwyd cynulleidfa o’r newydd i’r gêmau undydd.


Rhyw saith mlynedd yn ôl penderfynwyd ar newidiadau chwyldroadol a’r rheini yn eu tro yn creu cynnwrf yn lleol, yn genedlaethol ac yn rhyngwladol. Denwyd miloedd o gefnogwyr o bob oed, rhai yn gw’bod fawr ddim am y gêm ond wedi’u cyfareddu gan glitz a razzmatazz y 20/20. Mae pob dim drosodd mewn teirawr, mae’r cyffro’n heintus a’r pecyn gorffenedig yn ymdebygu i ddathliadau a hype Mardi Gras New Orleans a Rio.


Mae trigolion India’r Gorllewin wedi anwesu a pherchnogi’r gystadleuaeth – merched golygus yn dawnsio’n osgeiddig, bandiau dur a gr_piau calypso yn taro’r nodyn a’r criced can milltir yr awr yn llwyddo i gadw tempo â’r adloniant ar yr ymylon. Ai gêm griced yw hon dwedwch neu garnifal Garibîaidd?


Mae criced ugain pelawd wedi cydio yn nychymyg y werin – y cefnogwyr traddodiadol wedi gwirioni yn ogystal â chynulleidfa gwbl newydd oedd yn gw’bod dim am fympyrs, iorcers a’r gri owzat! Ma’ pawb bellach wedi’u swyno gan y clatsho a’r cledro. Yn syml, mae cenhedlaeth o gefnogwyr wedi’u gwefreiddio gan gêm gyflym a chyffrous.


Criced yw 20/20 ond ar ffurf ffresh, ffrenetig, ffwrdd-â-hi. Mae’r cricedwyr yn paradan mewn pyjamas, y bêl yn wen (pinc o bosib y flwyddyn nesa’ – shwd fydd aelodau stiff yr MCC yn eu siwts Harris Tweed yn ymateb i hynny tybed?) a’r tîmau’n carlamu i’r cae i gerddoriaeth Queen a’r Killers. Wir i chi! Bwriad y tîm sy’n batio yw sgorio cymaint o rediadau â phosib mewn ugain pelawd, y bowlio’n gorfod bod yn gywrain, a’r maeswyr yn carlamu’n athletaidd o gwmpas y maes. Petai’r bowliwr yn bowlio pelen wag (no-ball) mae yna ergyd heb ots (free hit). Mae pawb yn cadw llygad ar gyfradd clatsio’r batiwr (strike rate) a’r tîm sy’n bowlio yn gorfod cadw saith chwaraewr o fewn cylch mewnol am chwe phelawd – cyfnod y pwêroed (power play). Fe fydd angen i Bruce fwrw ati i gyhoeddi ail gyfrol o’i eiriadur yn ystod y dyfodol agos!


Yn ystod haf 2010 bu criw diddorol yn cyflwyno ar ran S4C – Angharad Mair yn angori, Huw Llywelyn Davies a John Hardy yn sylwebu gyda chymorth y cricedwyr proffesiynol Robert Croft, Jeff Evans ac Alan Jones. Ac o gwmpas roedd Dot Davies a Steffan Rhodri yn holi’r cefnogwyr tra roedd un neu ddau yn cyfathrebu â’r gwylwyr drwy’r technegau electronig diweddara’ – Twitter oedd y cyfrwng a Shakey Diane ymhlith eraill yn cael eu hanfarwoli o Gaerdydd i Gaergybi. Y gobaith oedd gweld Morgannwg, fel y bêl wen, yn dringo i’r entrychion a chyrraedd y Rowndiau Terfynol. Ar ôl y dair gêm gynta’ roedd y cefnogwyr yn dechrau ad-drefnu’u gwyliau ar gyfer mynychu Rownd Derfynol ar y Rose Bowl yn Southampton. Yn anffodus, dirywio wnaeth y perfformiadau a Morgannwg yn siomi’u cefnogwyr a’u hunain.


38


Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65  |  Page 66  |  Page 67  |  Page 68  |  Page 69  |  Page 70  |  Page 71  |  Page 72  |  Page 73  |  Page 74  |  Page 75  |  Page 76  |  Page 77  |  Page 78  |  Page 79  |  Page 80  |  Page 81  |  Page 82  |  Page 83  |  Page 84  |  Page 85  |  Page 86  |  Page 87  |  Page 88  |  Page 89  |  Page 90  |  Page 91  |  Page 92  |  Page 93  |  Page 94  |  Page 95  |  Page 96  |  Page 97  |  Page 98  |  Page 99  |  Page 100  |  Page 101  |  Page 102  |  Page 103  |  Page 104  |  Page 105  |  Page 106  |  Page 107  |  Page 108  |  Page 109  |  Page 110  |  Page 111  |  Page 112  |  Page 113  |  Page 114  |  Page 115  |  Page 116  |  Page 117  |  Page 118  |  Page 119  |  Page 120  |  Page 121  |  Page 122  |  Page 123  |  Page 124  |  Page 125  |  Page 126  |  Page 127  |  Page 128  |  Page 129  |  Page 130  |  Page 131  |  Page 132  |  Page 133  |  Page 134  |  Page 135  |  Page 136  |  Page 137  |  Page 138  |  Page 139  |  Page 140  |  Page 141  |  Page 142  |  Page 143  |  Page 144  |  Page 145  |  Page 146  |  Page 147  |  Page 148  |  Page 149  |  Page 150  |  Page 151  |  Page 152  |  Page 153  |  Page 154  |  Page 155  |  Page 156  |  Page 157  |  Page 158  |  Page 159  |  Page 160  |  Page 161  |  Page 162  |  Page 163  |  Page 164  |  Page 165  |  Page 166  |  Page 167  |  Page 168  |  Page 169  |  Page 170  |  Page 171  |  Page 172  |  Page 173  |  Page 174  |  Page 175  |  Page 176  |  Page 177  |  Page 178  |  Page 179  |  Page 180  |  Page 181  |  Page 182  |  Page 183  |  Page 184  |  Page 185  |  Page 186  |  Page 187  |  Page 188  |  Page 189  |  Page 190  |  Page 191  |  Page 192  |  Page 193  |  Page 194  |  Page 195  |  Page 196