diyaIog
MAYIS-HAZİRAN 2009
belgeden söz etmek de mümkündür. Bunlar, ÇHS’yi tamamlayan ve özellikle ceza adalet
sistemi ile ilgili ilkeleri somut olarak düzenleyen belgelerdir. BM Çocuk Ceza Adalet
Sisteminin Uygulanması Hakkında Asgari Standart Kurallar (Beijing Kuralları), BM Çocuk
Suçluluğunun Önlenmesine İlişkin Yönlendirici İlkeler (Riyad İlkeleri), BM Özgürlüğünden
Yoksun Bırakılmış Çocukların Korunmasına Dair Kurallar (Havana Kuralları) ve Hapis
dışı Önlemlerle İlgili Asgari Standart Kurallar (Tokyo Kuralları), bunların en önemlileri
olarak anılabilir. Ayrıca ÇHS uyarınca kurulan BM Çocuk Hakları Komitesinin Genel
Yorumlarıyla, ÇHS ve diğer belgelerdeki ilkeler yorumlanmış, çocuk adalet sitemiyle
ilgili uluslararası hukukun kural ve standartları ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir. Bunların
yanı sıra, bölgesel düzeyde ve Türkiye’nin de taraf olduğu Çocuk Haklarının Kullanımına
Dair Avrupa Sözleşmesi de ÇHS’deki çerçeveye paralel düzenlemeler getirmiştir.
Öte yandan, daha 1979 yılında çıkarılan, 1982 yılında yürürlüğe gireceği öngörülen
ama yıllarca uygulanmayarak büyük ölçüde kadük kalmış olan 2253 Sayılı Çocuk
Mahkemelerinin Kuruluşu, Görev ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un yanında,
2005 yılında 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu yürürlüğe konularak iç hukukumuz
uluslararası normlarla uyumlu hale getirilmeye çalışılmıştır. ÇHS’ye paralel şekilde
82
Çocuk Koruma Kanunu, çocuklarla ilgili yapılacak düzenleme ve ceza adalet sistemi
içinde alınacak önlemlerde çocukların yüksek yararının gözetilmesi gerektiğini esas
DOSYA alarak, 18 yaşın altında olan herkesi çocuk olarak kabul etmiştir. Aslında daha önce
Avrupa Birliği (AB) ile uyum çerçevesinde 30.07.2003 tarih ve 4963 Sayılı Çeşitli
Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’la, Çocuk Mahkemelerinin yargılama
yetkisi, 15–18 yaş grubundaki çocukları da kapsayacak şekilde genişletilmiştir.
Henüz uygulamaya tam olarak geçmediyse de, Türkiye’nin çocuk ceza adalet
sistemine ilişkin düzenlemeler uluslararası standartlara yakınlaşmışken, 2006 yılında
Terörle Mücadele Kanunu (TMK)’nun 9 ve 13. maddelerinde yapılan bir değişiklikle,
uluslararası ve ulusal hukukun çocuklara sağladığı koruma büyük ölçüde bertaraf
edilmiştir. 29.06.2006 tarih ve 5332 Sayılı Kanunla, Çocuk Koruma Kanunu’nda ve
Çocuk Mahkemelerinin Kuruluşu, Görev ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’da yer
alan hükümlere aykırı olarak, 15–18 yaş grubundaki çocukların, TMK kapsamındaki
suçlarda, kendilerinin doğal yargı yeri olan Çocuk Mahkemeleri yerine Özel Yetkili Ağır
Ceza Mahkemelerinde yargılanacakları düzenlemesi getirilmiştir. Aynı değişiklikle,
TMK kapsamındaki suçlardan haklarında mahkûmiyet hükmü kurulanların, Ceza
Muhakemesi Yasasının 231. maddesinin sağladığı, hükmün açıklanmasının geri
bırakılması imkânından yararlanamayacakları, verilen cezaların seçenek yaptırımlara
çevrilemeyeceği ve ertelenmeyeceği hüküm altına alınmıştır.
“Gözaltında olan veya muhakeme devam ederken tutulu bulunan “tutuklu”
küçükler, masum sayılır ve buna göre muamele görürler. Küçükleri tutuklamaktan
Page 1 |
Page 2 |
Page 3 |
Page 4 |
Page 5 |
Page 6 |
Page 7 |
Page 8 |
Page 9 |
Page 10 |
Page 11 |
Page 12 |
Page 13 |
Page 14 |
Page 15 |
Page 16 |
Page 17 |
Page 18 |
Page 19 |
Page 20 |
Page 21 |
Page 22 |
Page 23 |
Page 24 |
Page 25 |
Page 26 |
Page 27 |
Page 28 |
Page 29 |
Page 30 |
Page 31 |
Page 32 |
Page 33 |
Page 34 |
Page 35 |
Page 36 |
Page 37 |
Page 38 |
Page 39 |
Page 40 |
Page 41 |
Page 42 |
Page 43 |
Page 44 |
Page 45 |
Page 46 |
Page 47 |
Page 48 |
Page 49 |
Page 50 |
Page 51 |
Page 52 |
Page 53 |
Page 54 |
Page 55 |
Page 56 |
Page 57 |
Page 58 |
Page 59 |
Page 60 |
Page 61 |
Page 62 |
Page 63 |
Page 64 |
Page 65 |
Page 66 |
Page 67 |
Page 68 |
Page 69 |
Page 70 |
Page 71 |
Page 72 |
Page 73 |
Page 74 |
Page 75 |
Page 76 |
Page 77 |
Page 78 |
Page 79 |
Page 80 |
Page 81 |
Page 82 |
Page 83 |
Page 84 |
Page 85 |
Page 86 |
Page 87 |
Page 88 |
Page 89 |
Page 90 |
Page 91 |
Page 92 |
Page 93 |
Page 94 |
Page 95 |
Page 96 |
Page 97 |
Page 98 |
Page 99 |
Page 100 |
Page 101 |
Page 102 |
Page 103 |
Page 104 |
Page 105 |
Page 106 |
Page 107 |
Page 108 |
Page 109 |
Page 110 |
Page 111 |
Page 112 |
Page 113 |
Page 114 |
Page 115 |
Page 116 |
Page 117 |
Page 118 |
Page 119 |
Page 120 |
Page 121 |
Page 122 |
Page 123 |
Page 124 |
Page 125 |
Page 126 |
Page 127 |
Page 128 |
Page 129 |
Page 130 |
Page 131 |
Page 132 |
Page 133 |
Page 134 |
Page 135 |
Page 136 |
Page 137 |
Page 138 |
Page 139 |
Page 140 |
Page 141 |
Page 142 |
Page 143 |
Page 144 |
Page 145 |
Page 146 |
Page 147 |
Page 148 |
Page 149 |
Page 150 |
Page 151 |
Page 152 |
Page 153 |
Page 154 |
Page 155 |
Page 156 |
Page 157 |
Page 158 |
Page 159 |
Page 160 |
Page 161 |
Page 162 |
Page 163 |
Page 164