yana tavır koymak ve her türlü baskı ve işkenceye karşı insan hak ve hürriyetlerinin
savunuculuğunu yapmak üzere”, MAZLUMDER (İnsan Hakları ve Mazlumlar İçin
Dayanışma Derneği) kuruldu. 1993’te, temel hak ve özgürlükler, barış, demokrasi,
çoğulculuk alanlarında çalışmak amacıyla Helsinki Yurttaşlar Derneği (hYd) kuruldu.
Bu süreç, 2000’li yıllarda da, Uluslararası Af Örgütü Türkiye Şubesi (2002), İnsan
Hakları Gündemi Derneği (2003) ve İnsan Hakları Araştırmaları Derneği (2006)
gibi derneklerle sürdü. İsimlerini saydıklarımız, genel insan hakları üzerinde çalışma
yapanlar; bunların dışında, birtakım toplumsal gruplarla ilgili olarak ya da bazı spesifik
sorunlar üzerinde çalışmak amacıyla çok sayıda dernek, vakıf kuruldu, platform ve
inisiyatif oluşturuldu, çeşitli meslek kuruluşlarının bünyesinde insan hakları birimleri
faaliyete sokuldu.

Resmi kurumsallaşma ve ilişkilerde yeni dönem
Bu sivil inisiyatiflerin yanı sıra, birtakım resmi kurumlar bünyesinde de insan hakları
birimleri oluşturuldu. Buna paralel olarak, devletin sivil örgütlerle ilişkilerinden yana
bir kırılma meydana geldi. Sivil örgütlere yönelik olarak uzun bir dönem sürdürülen yok
sayma ve baskılarla yıldırma politikası, 1990’lı yılların sonlarına doğru yerini, diyalog
kurmaya terk etti. Bu bağlamda 1991’den itibaren kabinelerde yer almaya başlayan
17
“İnsan Haklarından Sorumlu Bakan”lar, düzenli olmasa da insan hakları örgütleriyle
ve uzmanlarıyla bir araya geldiler. Derken, yüzyılın son insan hakları zirvesi, 1999
AGİT Zirvesi İstanbul’da yapıldı ve hemen ardından AB Helsinki Konseyi, Türkiye’ye
BAŞLARKEN
aday ülke statüsü verdi. Bu süreçte, toplantılara davet edip görüşlerini alma yerine,
oluşturulacak komisyon ve kurullarda insan hakları örgütlerinin de yer alması teşvik
edilmeye başlandı.
Söz konusu dönemde, TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu, İnsan Hakları
Eğitimi On Yılı Ulusal Komitesi, Başbakanlık İnsan Hakları Üst Kurulu, Başbakanlık
İnsan Hakları Başkanlığı, ardından İnsan Hakları İl ve İlçe Kurulları, Başbakanlık İnsan
Hakları Danışma Kurulu gibi yeni yapılanmalar devreye sokuldu. Ancak “insan hakları
örgütlerine de buralarda yer veriyormuş gibi yapma” politikasından hiç vazgeçilmedi.
Örneğin, bir yerlerde bu örgütlere yer vermek gerekiyorsa, o zaman çok sayıda başka
örgütler de katılarak, insan hakları örgütleri etkisiz ve işlevsiz kılınmak istendi. Bu
politika, ihtiyaç halinde yeni insan hakları dernekleri kurdurmaya kadar vardırıldı.
Öte yandan, hiçbir zaman kendilerine gerekli ve yeterli önem verilmese ve ihtiyaçları
karşılanmasa da, bu yapılanmalar, şu sonucu doğurdular: Bu birimlerin bünyesinde
çalışanların hiç değilse bir kısmı, kendi kurumları içinde ciddi bir insan hakları
mücadelesi vermeye başladılar. Ve artık bugün, daha önce de ifade ettiğimiz gibi, tüm
bu birimlerde, aynı duygu ve düşünceleri önemli ölçüde paylaştığımız insan hakları
savunucuları yetiştiler. Son derece büyük bir direnç gösterilmekle birlikte, bu sürece
Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65  |  Page 66  |  Page 67  |  Page 68  |  Page 69  |  Page 70  |  Page 71  |  Page 72  |  Page 73  |  Page 74  |  Page 75  |  Page 76  |  Page 77  |  Page 78  |  Page 79  |  Page 80  |  Page 81  |  Page 82  |  Page 83  |  Page 84  |  Page 85  |  Page 86  |  Page 87  |  Page 88  |  Page 89  |  Page 90  |  Page 91  |  Page 92  |  Page 93  |  Page 94  |  Page 95  |  Page 96  |  Page 97  |  Page 98  |  Page 99  |  Page 100  |  Page 101  |  Page 102  |  Page 103  |  Page 104  |  Page 105  |  Page 106  |  Page 107  |  Page 108  |  Page 109  |  Page 110  |  Page 111  |  Page 112  |  Page 113  |  Page 114  |  Page 115  |  Page 116  |  Page 117  |  Page 118  |  Page 119  |  Page 120  |  Page 121  |  Page 122  |  Page 123  |  Page 124  |  Page 125  |  Page 126  |  Page 127  |  Page 128  |  Page 129  |  Page 130  |  Page 131  |  Page 132  |  Page 133  |  Page 134  |  Page 135  |  Page 136  |  Page 137  |  Page 138  |  Page 139  |  Page 140  |  Page 141  |  Page 142  |  Page 143  |  Page 144  |  Page 145  |  Page 146  |  Page 147  |  Page 148  |  Page 149  |  Page 150  |  Page 151  |  Page 152  |  Page 153  |  Page 154  |  Page 155  |  Page 156  |  Page 157  |  Page 158  |  Page 159  |  Page 160  |  Page 161  |  Page 162  |  Page 163  |  Page 164