This page contains a Flash digital edition of a book.
drewnianymi, belkowanymi stropami, do druku gazetek konspiracyjnych.
zobaczyć można na parterze ciekawą Także na parterze mieści się nieduża
ekspozycję historii dziennikarstwa sala z ekspozycją przybliżającą życie
śląskiego od jego początków aż po i dzieło wielkiego historyka śląskiego
T
r
asa 2
plebiscyt górnośląski. Dodatkową związanego z Pszczyną, Ludwika
atrakcją są prezentujące sztukę dru- Musioła, autora znakomitej monografii
karską stare maszyny arkuszowe historycznej miasta. Na poddaszu czeka
z początku XX w., linotypy – w tym dalszy ciąg wystawy poświęconej prasie
jeden szczególnie okazały, radzieckiej śląskiej okresu międzywojennego, z lat
produkcji z lat 60. ubiegłego wieku, 1922 – 39. Uzupełnieniem są urządzenia
odlewarki tytułów i linii oraz powielacz introligatorskie i pomocnicze, np. duża
z czasów międzywojennych, w okre- kamera poligraficzna do wykonywania
Pszczyna mieszczańska
sie okupacji hitlerowskiej używany reprodukcji.
„tygodnik polski poświęcony Włościanom”
To tytuł pierwszej wydawanej w języku polskim samodzielnej gazety na Śląsku. Pierwszy nu-
mer wyszedł 5 lipca 1845 r. w Pszczynie. Wcześniej ukazywały się już po polsku w latach 1789
– 1803 we Wrocławiu „Gazety Śląskie dla ludu pospolitego”, lecz nie było to samodzielne czaso-
pismo, ale mutacja niemieckiej gazety. Wydawana w Pszczynie gazeta wcale nie była wyrazem
polskich ambicji patriotycznych. Wśród miejscowych elit, w otoczeniu dworu pszczyńskiego,
czy intelektualistów i mieszczan nie żywiono żadnych specjalnych sentymentów względem
tutejszego polskiego ludu. To samo trzeba powiedzieć o inicjatorze i wydawcy „Tygodnika”,
a był nim Niemiec Christian Schemmel, urodzony w Karłowicach na Opolszczyźnie. W Pszczy-
nie pracował najpierw w szkole ewangelickiej, gdzie był nauczycielem i organistą w tutejszym
zborze luterańskim. Szybko zyskał zaufanie wśród miejscowych obywateli, a że był zdolnym
organizatorem, powierzono mu stanowisko burmistrza. Schemmel już wcześniej zainteresował
się drukarstwem – w 1833 r. założył niewielką pracownię litograficzną, a następnie drukarnię,
gdzie wydawał po niemiecku i polsku tygodnik urzędowy „Plesser Kreisblatt”. W 1844 r. wystą-
pił z nową inicjatywą, zwracając się do władz o zgodę na wydawanie osobnej polskiej gazety.
Motywy, jakimi się kierował, nie były bynajmniej związane z polskimi dążeniami narodowymi na
Śląsku – po prostu wychodził z założenia, że mowa polska jest powszechna wśród miejscowe-
go ludu, a wielu mieszkańców wsi w regionie nie zna nawet urzędowego języka niemieckiego.
Dlatego, dla podniesienia edukacji, warto skierować specjalnie do owego ludu gazetę w jego
języku ojczystym, by potem można było łatwiej nauczać go niemieckiego.
Mimo zgoła innych przyczyn, jakie zdecydowały o wydawaniu „Tygodnika”, zapoczątkował
on długi proces budzenia świadomości narodowej ludu śląskiego na ziemi pszczyńskiej. Wśród
współpracowników pisma znalazł się m.in. znany polski działacz narodowy na Śląsku, Józef
Lompa (1797 – 1863). Niestety, wkrótce, bo w grudniu 1846 r., wydawanie gazety zostało za-
wieszone. Był to impuls, który sprawił, że niedługo, po Wiośnie Ludów w 1848 r., zaczęły się
79
ukazywać kolejne polskie czasopisma, m.in. „Dziennik Górnośląski” w Bytomiu i „Tygodnik Cie-
szyński” (późniejsza „Gwiazdka Cieszyńska”) w Cieszynie.
Page 1  |  Page 2  |  Page 3  |  Page 4  |  Page 5  |  Page 6  |  Page 7  |  Page 8  |  Page 9  |  Page 10  |  Page 11  |  Page 12  |  Page 13  |  Page 14  |  Page 15  |  Page 16  |  Page 17  |  Page 18  |  Page 19  |  Page 20  |  Page 21  |  Page 22  |  Page 23  |  Page 24  |  Page 25  |  Page 26  |  Page 27  |  Page 28  |  Page 29  |  Page 30  |  Page 31  |  Page 32  |  Page 33  |  Page 34  |  Page 35  |  Page 36  |  Page 37  |  Page 38  |  Page 39  |  Page 40  |  Page 41  |  Page 42  |  Page 43  |  Page 44  |  Page 45  |  Page 46  |  Page 47  |  Page 48  |  Page 49  |  Page 50  |  Page 51  |  Page 52  |  Page 53  |  Page 54  |  Page 55  |  Page 56  |  Page 57  |  Page 58  |  Page 59  |  Page 60  |  Page 61  |  Page 62  |  Page 63  |  Page 64  |  Page 65  |  Page 66  |  Page 67  |  Page 68  |  Page 69  |  Page 70  |  Page 71  |  Page 72  |  Page 73  |  Page 74  |  Page 75  |  Page 76  |  Page 77  |  Page 78  |  Page 79  |  Page 80  |  Page 81  |  Page 82  |  Page 83  |  Page 84  |  Page 85  |  Page 86  |  Page 87  |  Page 88  |  Page 89  |  Page 90  |  Page 91  |  Page 92  |  Page 93  |  Page 94  |  Page 95  |  Page 96  |  Page 97  |  Page 98  |  Page 99  |  Page 100  |  Page 101  |  Page 102  |  Page 103  |  Page 104  |  Page 105  |  Page 106  |  Page 107  |  Page 108  |  Page 109  |  Page 110  |  Page 111  |  Page 112  |  Page 113  |  Page 114  |  Page 115  |  Page 116  |  Page 117  |  Page 118  |  Page 119  |  Page 120  |  Page 121  |  Page 122  |  Page 123  |  Page 124  |  Page 125  |  Page 126  |  Page 127  |  Page 128  |  Page 129  |  Page 130  |  Page 131  |  Page 132  |  Page 133  |  Page 134  |  Page 135  |  Page 136  |  Page 137  |  Page 138  |  Page 139  |  Page 140  |  Page 141  |  Page 142
Produced with Yudu - www.yudu.com