wekkend effectief. Algen kunnen procesmatig groeien op façades van huizen, langs snelwe- gen, in woestijnen en in zout water. Algen slaan twee tot drie procent op. Efficiency is echter het probleem niet. Er is genoeg zonne-energie. Een kersenboom is ook uitermate inefficiënt.”
Is duurzame energie niet veel te duur? “Met een olieprijs van tachtig dollar per vat is het winstgevend om olie uit algen te maken. Vliegtuigen vliegen er twintig procent verder op. We hebben berekend dat de omgeving van Vliegveld Twente, waar geen landbouw mag plaatsvinden vanwege vogels, groot genoeg is om met intensieve olieproductie uit algen alle vliegtuigen die er landen, vol te tanken. Er komt nu eenmaal geen elektrisch vliegtuig op bat- terijen. We hebben brandstof nodig.”
Zou een bedrijf als Shell, dat vooral in de grondstoffen zit, in elektriciteit moeten stap- pen? “Shell zou kunnen investeren in zonne-energie en windturbines. Ik ben blij dat Shell niet in de eerste generatie zonnepanelen is gestapt. Je kunt straks je huis verven met halfgeleiderverf waardoor je huis meer elektriciteit produceert dan het gebruikt. Als we daarnaast een derde van alle hoogspanningsmasten ombouwen tot windturbines, dan hebben we meer dan genoeg elektriciteit.”
Zou Shell zijn oliebronnen dan op den duur af kunnen stoten? “Nee, het moet grondstoffen blijven winnen voor de farmaceutische en chemische industrie. Voor medicijnen en plastics hebben we olie nodig. Het is niet logisch om hiervoor suikerbie- ten te verbouwen. Hoge kwaliteit koolwaterstof- fen met lange ketens zijn namelijk de ideale basis voor de meeste van onze complexe chemicaliën. Als je polymeren, moleculen met lange ketens, wilt maken, dan moet je begin- nen met lange ketens. Andere manieren zijn gewoon dom. Net als het uitermate dom is om moleculen met lange ketens af te breken tot CO2 om er energie van te maken.”
In 2050 zijn er negen miljard mensen die twee keer zo veel energie gebruiken als van- daag. Hebben we daarvoor geen fossiele brandstoffen nodig? “Ik ben niet tegen het gebruik van fossiele brandstoffen voor chemie, omdat het daar logisch is, maar voor al het andere is het primi- tief. We kunnen ons systeem volledig transfor- meren naar hernieuwbare energie voor 2050. Als transitiebrandstof is aardgas ideaal. Gas maakt decentrale systemen mogelijk en geeft de mogelijkheid om pieken te compenseren. Ik steun Shells investeringen in het omzetten van aardgas in vloeibare brandstoffen zoals in Qatar.”
Steunt u ook het winnen van schaliegas? “Fracking is logisch, maar waarom met zulke primitieve en goedkope chemicaliën? Iedereen krijgt een hekel aan je, omdat je het grondwater vervuilt. Het kan ook met chemica- liën die snel degraderen, bijvoorbeeld plant- aardige esters. Bovendien, door alleen aan kostenefficiency te denken en op die manier te optimaliseren, verlies je de motivatie van creatieve mensen.”
Zijn biobrandstoffen volgens u een stap in de goede richting? “Tweede generatie biobrandstoffen zijn een tussenoplossing en vooral belangrijk als leer- proces. Het ontwikkelen van derde generatie biobrandstoffen, kleine organismen zoals algen, is veel logischer dan een extra liter uit een suikerbiet proberen te persen.”
Verliezen bedrijven die nu grootschalig inzetten op duurzame energie, niet van hun concurrenten? “Alle Cradle to Cradle bedrijven, 280 in Nederland, zijn winstgevender dan voorheen. Veel bedrijven verlagen juist hun kosten, terwijl hun klanten bereid zijn méér te betalen. Bovendien gaat het ziekteverzuim bij deze bedrijven omlaag, omdat mensen trots zijn om ervoor te werken.”
Met tapijttegels of kantoormeubilair is het gemakkelijker onderscheidend te zijn dan met energie, dat een commodity is. Waarom zouden bedrijven extra betalen voor duur- zame energie? “Al die 280 bedrijven hebben hernieuwbare energie nodig om Cradle to Cradle te zijn. Er is dus een markt, die bereid is meer te betalen. Het is bijvoorbeeld voor Google een half miljoen dollar per jaar duurder om zonne- elektriciteit te gebruiken in plaats van fossiele elektriciteit. Je kunt dus zeggen: dat is econo- misch niet verstandig. Iedere Google ingenieur genereert echter een miljoen dollar per jaar. Als er maar één extra medewerker bij Google komt werken, omdat ze op duurzame elektrici- teit draaien, is dat die half miljoen al waard.”
U kent Shells stress nexus over de grenzen van de planeet. Loopt de aarde inderdaad tegen zijn grenzen aan? “Als we onszelf zien als vervuilers, dan zijn we inderdaad met te veel op deze planeet. Maar als we onze impact positief laten zijn, kunnen we met twintig miljard mensen zijn. Als we ons oliegebruik of onze voetafdruk proberen te mini- maliseren, dan optimaliseren we de verkeerde dingen. De essentie van Cradle to Cradle is het vieren van het menselijk bestaan op deze pla- neet, niet het minimaliseren van de schade.”
Hoe zou Shell volgens u moeten veranderen om Cradle to Cradle te kunnen worden? “Shell moet stoppen met optimaliseren. Als je de verkeerde dingen perfect optimaliseert, dan doe je het perfect verkeerd. Shell heeft genoeg ingenieurs en briljante wetenschappers in dienst en zou die meer moeten betrekken in de besluitvorming. MBA’s (Master of Business Administration) kunnen alleen optimaliseren wat ze zien. We moeten echter niet de bestaande processen optimaliseren, maar onze creativiteit gebruiken bij het beantwoorden van de vraag: wat is het juiste proces?”