schade aan. De nieuwe Soft Tor- que-software kan beter overweg met de huidige geavanceerde en steeds krachtiger boorappara- tuur. Er wordt dus fl inke tijdwinst geboekt tijdens de booractiviteiten én bespaard op putkosten. DE 50-50 PROCENT Shell/CNPC- joint venture genaamd SWMS Pte Ltd. wil in 2012 negen automa- tische boorinstallaties en twee fracturing units bouwen. Met de joint venture richten Shell en CNPC het vizier op de grote tight gas-, schaliegas- en steenkool- gasreserves in China, Verenigde Staten en Canada. Shell verwacht dat deze onderneming in 2015 zevenhonderd mensen in dienst zal hebben, er meer dan veertig installaties operationeel zullen zijn, en SWMS wereldwijd onder- steunende diensten zal leveren op het gebied van bijvoorbeeld hydraulic fracturing. Aan het eind van dit decennium denkt men op wereldschaal al tienduizenden schaliegas, tight gas en steenkool- gasputten te hebben geboord. “ZEKER, ONZE AANPAK is ambiti- eus en een tikkeltje stoutmoedig”, beaamt Cook, “maar ik ben er dan ook van overtuigd dat deze technologie een zeer positief effect zal hebben op de economische ontwikkeling in genoemde gebie- den en ook grote milieuvoordelen met zich mee zal brengen.” Cook doelt hierbij op het feit dat Noord- Amerika en China zeer effi ciënt zouden kunnen omschakelen van elektriciteit uit steenkoolcentrales naar energie uit gasturbines: “Dit zal niet alleen lagere energiekos- ten met zich meebrengen, maar ook een dramatische reductie in
CO2-uitstoot tot gevolg hebben.” AAN DE ANDERE kant toont Cook zich ook bewust van de onze- kerheden en publieke verwarring rond bijvoorbeeld schaliegaswin- ning. De industrie krijgt nogal eens de beschuldiging voor de voeten geworpen als zou fracking (tech- niek waarbij onder hoge druk met grote hoeveelheden water, zand en chemische oplosmiddelen het in harde gesteenten opgesloten gas ‘losgeweekt’ wordt) milieu- schade veroorzaken. Cook kent natuurlijk recente rapporten als die van de Environmental Protection Agency (EPA) en het gezagheb-
methaan in steenkool
conventioneel aardgas
afsluitende laag
geassocieerd aardgas olie
gasrijk schalie
tight gas opgesloten in hard gesteente
Schematisch doorsnede van ondergrond met verschillende soorten gasafzetting
bende Massachusetts Institute for Technology (MIT), waarin de track record op milieugebied van scha- liegaswinning ‘grotendeels positief’ wordt genoemd - maar waarin tegelijkertijd óók de noodzaak wordt onderstreept van ‘erkenning van de inherente risico’s en daaruit volgende schade, die veroorzaakt zou kunnen worden door slechts één project met kwalijke afl oop’. COOK NOEMT de risico’s bij het aanboren van deze soort delfstof- fen ‘goed hanteerbaar’. “De indus- trie moet de hoogste operationele en milieustandaarden omarmen. Deze inspanning zie je bij Shell geïnstitutionaliseerd in onze prin- cipes voor het waarborgen van behoud van water- en luchtkwa- liteit, beheer van wilde natuur en ondersteuning van plaatselijke gemeenschappen en volkeren. Een dwingend kader voor ieder die betrokken is bij onze onshore tight- en schalie-exploratieprojec- ten.” Cook ondersteunt van harte alle regelgeving in overeenstem- ming met deze principes. “Ik hoop dat het debat dat nu in veel landen gevoerd wordt een faire en krachtige uitkomst kent, en de grote economische en milieuvoordelen van deze technologie op veilige en betrouwbare wijze gerealiseerd kunnen worden.”
Dit is het derde verhaal in een serie over technologieontwikke- ling waarbij Shell samenwerkt met derden.
SCHALIEGAS, TIGHT GAS EN STEENKOOLGAS
TIGHT GAS is de aanduiding die gebruikt wordt voor aardgasre- servoirs opgesloten in moeilijk doorlaatbare, harde gesteenten. Ook te vinden in zandsteen en kalksteenformaties die afwijkend permeabel of niet-waterdoorlatend zijn. Door middel van hydrau- lic fracking - zoals in Groundbirch, Canada, kan het gas gewon- nen worden. SCHALIEGAS is aardgas opgesloten in schalielagen. Na onder- zoek in tweeëndertig landen stelde het Amerikaanse federale energiebureau EIA dat schaliegas de potentieel winbare voor- raden aardgas wereldwijd met meer dan veertig procent zou kunnen vergroten. In de Verenigde Staten vormt schaliegas een belangrijke pijler onder een onafhankelijker energiepolitiek; daar- naast benadrukt de overheid dat energie uit schaliegas broei- kasgasemissies sterk reduceert. Sommigen denken dat exploratie ervan in Europa, Rusland en de Perzische Golfstaten ervan zal weerhouden de prijzen van exportgas naar West-Europese lan- den te verhogen. STEENKOOLGAS (coal-bed methane) is aardgas dat vastzit in ondergrondse steenkoollagen. China is rijk aan deze delfstof maar de productie blijft al jarenlang achter bij de verwachtingen. In tegenstelling tot de Verenigde Staten ontbreekt het in China vooralsnog aan gedetailleerde geologische informatie en ook transport is nog een obstakel.
Het elektronisch informatiesysteem SCADAdrill levert alle informatie op om het boorproces aan te sturen en aan te passen. In Nederland werd het systeem begin vorig jaar geïnstalleerd in Schoonebeek.